آندومتریوز یک بیماری شایع در بین زنان است که در آن لایه داخلی آندومتر رحم در بافت های نابجا در قسمت های دیگر بدن رشد می کند.

یکی از شایع ترین قسمت هایی که لایه آندومتر در آن رشد می کند، حفره شکمی است که در آن سلول های آندومتر در حفره شکمی وارد می شوند و در آن رشد و بافت های آندومتریوز ایجاد می کنند.

همانگونه که بافت آندومتر در طول سیکل قاعدگی شروع به ریزش می کند، بافت های نابجا در داخل حفره شکمی نیز شروع به ریزش می کنند که در نتیجه آن فرآیندهای التهابی و درد بسیار زیادی ایجاد می شود.

به طور کلی آندومتریوز یک قاعدگی دردناک است و عوارض متعددی ازجمله ناباروری دارد به گونه ای که می توان گفت ناباروری و قاعدگی دردناک دو مشخصه اصلی آندومتریوز هستند.

البته تمام علایم ذکر شده الزاما در یک فرد بروز نمی کند ولی درد در اندومتریوزهای پیشرفته به قدری زیاد است که بیماران انواع مختلف مسکن ها را مصرف می کنند.

بنابراین بیماران مبتلا به آندومتریوز دارای زندگی اجتماعی و خانوادگی بسیار دشواری هستند و با مشکلات روحی روانی زیادی دست و پنجه نرم می کنند.

دکترˈامیرحسن زرنانیˈ رییس پژوهشکده نانوبیوتکنولوژی پژوهشگاه ابن سینا درباره شمار مبتلایان به این بیماری و بار مالی و اجتماعی که می تواند به همراه داشته باشد، اظهار داشت: در ایران حدود 15 تا 20 درصد بانوان به بیماری آندومتریوز مبتلا هستند که با مشکلات جسمی، روحی، روانی و اجتماعی متعددی روبه رو می شوند.

وی افزود: در سراسر دنیا 176 میلیون زن مبتلا به این بیماری هستند که هزینه های درمانی آنها حدود 110 میلیارد دلار در سال است.

به گفته زرنانی، طبق تخمین ها در زنانی که در سنین باروری هستند، ولی توان باروری ندارند این بیماری حدود 50 درصد موارد را شامل می شود، به عبارت دیگر در بین جمعیت زنان 5 تا 20 درصد به ناباروری مبتلا هستند که از این تعداد در حدود 10 درصد موارد، مشکل ناباروری آنها به آندومتریوز مرتبط است.

رییس پژوهشکده نانوبیوتکنولوژی پژوهشگاه ابن سینا با بیان اینکه این آمار جهانی است، اظهار داشت: در ایران آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد اما از آنجایی که این بیماری در برخی مناطق آب و هوایی ایران شدت زیادی دارد، احتمال داده می شود که آمار مبتلایان در کشورمان حتی بیشتر از این مقدار باشد.

باتوجه به شیوع 15 تا 20 درصدی این بیماری و با توجه به اینکه اقدامات زیادی در این زمینه در ایران صورت نگرفته است، لزوم اطلاع رسانی برای شناخت بیشتر این بیماری به عموم مردم و حتی به متخصصان علوم بالینی بیش از پیش احساس می شود.

به گفته دکتر زرنانی، در کشور ما تحقیقات در مورد سقط مکرر که تنها حدود 2 درصد در بین زنان باردار وجود دارد، خیلی بیشتر از تحقیقات صورت گرفته در مورد آندومتریوز است که حدود 15 تا 20 درصد بانوان کشورمان به آن مبتلا هستند.

وی افزود: مشکل دیگری که باعث شده در مورد این بیماری تحقیقات و سرمایه گذاری مناسبی صورت نگیرد، این است که این بیماری خاص بانوان است و تنها جمعیت بانوان به آن مبتلا می شوند.

دکتر زرنانی در مورد پراکندگی این بیماری در مناطق مختلف کشور اظهار داشت: این بیماری در تمام مناطق ایران پراکنده است ولی در برخی از مناطق جغرافیایی مانند شهر اصفهان با توجه به مراجعاتی که از این شهر برای درمان صورت می گیرد، بیشتر است.

مشکل عمده در آندومتریوز این است که روش تشخیصی غیرتهاجمی مطمئن و قابل اعتماد نه در ایران و نه در هیچ کجای دنیا در این مورد وجود ندارد.

استاندارد جهانی در مورد تشخیص این بیماری جراحی لاپاراسکوپی است که طی آن جراح حفره شکمی را از نظر وجود و یا عدم وجود بافت های آندومتریوز به صورت کامل بررسی می کند.

دکتر زرنانی بهترین راه درمان را تشخیص به موقع این بیماری عنوان کرد و گفت: مهمترین اقدامی که می تواند به تشخیص به موقع این بیماری کند، گرفتن یک شرح حال دقیق از بیمار و انجام آزمایش های غربالگری است.

وی افزود: آزمایش های غربالگری به خودی خود دارای ارزش اخباری چندان مناسبی نیستند؛ بنابراین تکیه بر این آزمایش ها باعث می شود که در بسیاری از موارد پزشکان در تشخیص بیماری دچار اشتباه شوند.

نکته مهم در این بیماری این است که این بیماری باید در مراحل اولیه تشخیص داده شود تا اقدامات درمانی در مورد آن موثر واقع شود. این درحالی است که تشخیص این بیماری حدود 10 تا 15 سال پس از ابتلای فرد صورت می گیرد.

رییس پژوهشکده نانوبیوتکنولوژی ابن سینا در این مورد توضیح داد: اگر بتوان این بیماری را در مراحل اولیه شناسایی کرد، می توان از رشد این بیماری در بافت های مختلف بدن جلوگیری کرد.

دکتر زرنانی گفت: در صورتی که بیماری دیر تشخیص داده شود و بافت آندومتریوز در تخمدان ها، روده، لگن، مثانه و رحم رشد کند، برداشت کامل بافت تقریبا امکان پذیر نیست.

وی با بیان اینکه این بیماری هیچ درمان قطعی ندارد افزود: در صورتی که فرد مبتلا خیلی خوب مورد جراحی لاپاراسکوپی قرار گیرد، احتمال بروز مجدد این بیماری کمتر می شود و با فواصل زمانی طولانی تری بافت آندومتریوز ایجاد می شود.

نکته اساسی در درمان این بیماری ابتدا شناخت و تشخیص صحیح بیماری با استفاده از روش های استاندارد و در مرحله بعدی انجام جراحی لاپاراسکوپی به صورت صحیح و مطابق با استانداردهای جهانی است.

دکتر زرنانی توضیح داد: در ایران روش های درمانی مطابق با روش های درمانی روز دنیا در مورد این بیماری به کار گرفته می شود و آزمایش ها، سونوگرافی و ام آر های تشخیصی که در همه جای دنیا انجام می شود در کشور ما نیز به درستی صورت می گیرد.

وی افزود: با اینکه علم درمان آندومتریوز در ایران وجود دارد باید توجه داشت که انجام جراحی های درمانی این بیماری باید توسط پزشک حاذق صورت بگیرد تا نتیجه رضایت بخش باشد اما متاسفانه جراحی هایی که انجام می شود در خیلی از مواقع به صورت استاندارد صورت نمی گیرد.

عوامل بروز آندومتریوز در زنان، به دو دسته برون زا و درون زا تقسیم می شود؛ از عوامل رایج برون زا می توان آلودگی هوا، زندگی صنعتی، استفاده از مواد غذایی چرب و غذاهای آماده (فست فودها) و مصرف کم موادغذایی دارای آنتی اکسیدان ها را نام برد.

عوامل درون زا نیز شامل ژنتیک و ضعف سیستم ایمنی بدن است؛ در افرادی که یکی از بستگان نزدیک آنها به این بیماری مبتلا هستند احتمال بروز این بیماری بیشتر است و افرادی نیز که سیستم ایمنی بدن آنها به هر دلیل ضعیف باشد، ممکن است به این بیماری مبتلا شوند.

به طور کلی با توجه به شیوع زیاد این بیماری و مشکلات مالی و اجتماعی متعاقب آن برای جوامع مختلف جهانی، 2 نهاد مهم در دنیا با نام های انجمن جهانی آندومتریوز و سازمان تحقیقات جهانی آندومتریوز شکل گرفته است که بر روی مسایلی همچون پیش آگهی، روش های تشخیصی استاندارد و روش های درمانی استاندارد تحقیقات و فعالیت های زیادی را انجام می دهند.

در این راستا در ایران نیز در کنار تلاش های دیگر در این زمینه،دومین کنگره کشوری آندومتریوز سوم تا پنجم بهمن ماه در تالار امام خمینی (ره) دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی برگزار می شود.

در این کنگره به مسایلی همچون شناخت بیماری، شناخت راه های درمانی، تشخیص زودرس و دقیق تر، استفاده از روش های غیرتهاجمی و روش های استاندارد طبی درمان پرداخته می شود.

همچنین استفاده از روش های صحیح درمانی به منظور بازگرداندن توان باروری به مبتلایان این بیماری و چگونگی رفع مشکلات برای بهبود کیفیت زندگی این افراد در این کنگره مورد بحث و بررسی کارشناسان و متخصصان قرار می گیرد.



گزارش از: ناهید شفیعی

علمی(5)1834**1544

نقل از ایرنا