توانبخشي حرفه اي

مقدمه:
توانبخشي عبارت است از فرآيندي متشكل از اقدامات هدفمند در جهت قادرسازي شخص معلول به منظور دست يابي به سطح نهايي توانايي و عملكرد جسمي، حركتي، حسي، ذهني، رواني، اجتماعي و حفظ اين توانائيها.

مفاهيمي مانند كاهش اثرات معلوليت قادرسازي براي دست يابي به استقلال، تلفيق، هم آميختگي اجتماعي، كيفيت بهتر زندگي و خوديابي افراد معلول حائز اهميت و مورد تأكيد قرار مي گيرد.

ابعاد توانبخشي:
توانبخشي شالم ابعاد مختلفي است كه عبارتند از:
توانبخشي پزشكي
توانبخشي حرفه اي
توانبخشي اجتماعي
توانبخشي آموزشي
كه در قالب برنامه و كار تيمي قابل ارائه مي باشد.

خدمات توانبخشي شامل: يك سري اقدامات به هم پيوسته است كه عبارتند از
الف) ارزيابي سطح عملكرد و نقص فرد معلول
ب) سازماندهي و تجزيه و تحليل اطلاعات ارزيابي شده
ج) تعيين اهداف كوتاه مدت و بلند مدت
د) تدارك و اجراي برنامه درماني و بازتواني متناسب جهت پاسخگويي به اهداف
ه) ارزيابي نتيجه درمان

توانبخشي حرفه اي:
تعريف: توانبخشي حرفه اي فرآيندي از خدمات مستمر وهماهنگ توانبخشي است كه در ابعاد:
1) ارزشيابي و راهنمايي حرفه اي
2) آموزش حرفه اي
3) كاريابي و اشتغال
4) پيگيري – در جهت قادرسازي فرد معلول براي دستيابي به شغل مناسب

در راهنمايي شغلي هدف اين است كه درباره حرفه مناسب و فرصتهاي آموزشي موجود اطلاعات كافي به شخص ناتوان داده شود. كه مستلزم رعايت اصول آن مي باشد. اين اصول شامل:

- مصاحبه و مشاوره حرفه اي
- بررسي سوابق شغلي فرد معلول
- بررسي سوابق علمي – آموزشي و تجربي فرد
- بررسي معاينات دقيق پزشكي
- انجام آزمونهاي مناسب تعيين ظرفيت و نياز شخص معلول
- بررسي سوابق خانوادگي
- بررسي اطلاعات ميزان كارآيي شخص ناتوان
- انجام آزمونهاي فني و حرفه اي
- بررسي اطلاعات مربوط به فرصتهاي آموزش و اشتغال

در آموزش حرفه اي تلاش مي شود فرد حتي الامكان در محيط عادي و فاقد محدوديت آموزش و پرورش پيدا كند.

از اين رو مي تواند به صورت تلفيقي در مراكز اموزش فني و حرفه اي وابسته به وزارت كار و اموراجتماعي مراكز آموزش فني وحرفه اي - آموزش و پرورش بعنوان مناسب ترين الگوي آموزشي مطرح باشد.

درصد محدودي از معلولين قادر به استفاده از مراكز عادي نيستند و در مراكز خاص آموزش مي بينند.

گروهي به دليل شدت معلوليت به مؤسسات خاص ارجاع شده، عده اي علاوه بر آموزش حرفه اي به خدمات توانبخشي نيز نياز دارند و گروهي هم خدمات مشاوره اي جهت تصحيح رفتار نياز دارند.

آموزش براي معلولين در نظر گرفته مي شود كه توانايي طي دوره هاي آموزشي را در زمان معين داشته باشند تا به مهارتهاي لازم برسند و كارگاههاي حمايت شده كه در آن زمان آموزش بيشتر به شكل عملي است و در كنار آموزش ساير خدمات توانبخشي بويژه توانبخشي اجتماعي نيز ارائه مي شود.

اشتغال و كاريابي:
با توجه به نتايج ارزشيابي ها و تعيين ظرفيت كاري افراد بسياري از مشاغل براي معلولين حذف مي شود.

بازگشت معلول به زندگي شغلي هدف نهايي خدمات در توانبخشي است. از اين رو با توجه به وضعيت بازار كار مناسب بودن كيفيت و كميت آموزش فرد معلول، خصوصيات فردي و علمي كارياب از جمهت توان ايجاد رابطه، آشنايي بامعلوليتها، ميزان نفوذ كارياب در جامعه، تأمين امنيت حقوق كارفرمايان، استفاده از تسهيلات قانوني در جهت آموزش و اشتغال معلولان

پيگيري:
قرار گرفتن در محيط هاي جديد شغلي كه مستلزم گسترش روابط اجتماعي تعامل و ارتباط متقابل بين همكاران، آشنايي با نظم و مقررات اداري است نياز معلول را به حضور كارياب حساس تر و مهم تر مي كند.

نقل از پایگاه اطلاع رسانی سازمان بهزیستی کشور