tvanbakhshe

به گزارش خبرنگار بهداشت و درمان فارس، امروزه سونوگرافي يكي از الزامات مراقبتهاي دوره بارداري شده است و زنان باردار طي يك دوره حاملگي به دفعات براي انجام سونوگرافي مراجعه مي‌كنند كه به جز مسائل ايمني و عوارض سلامت آن هزينه هاي زيادي را هم به آنان تحميل مي‌شود كه گاهي اصلاً ضروري نيست.
با وجود اين به علت بازاري كه سونوگرافي در دوره بارداري زنان ايجاد كرده است هر روز دستگاه‌هاي جديدي با نام‌هاي مختلف مانند سونوگرافي 3 بعدي، 4 بعدي، داپلر و انواع ديگر وارد بازار مي‌شود كه اغلب اطلاع رساني درستي درباره كاركرد و عوارض آنها وجود ندارد.
در سونوگرافي سه بعدي امواج صوتي با زواياي مختلف به بدن جنين تابانده مي‌شود و انعكاس اين امواج با كمك نرم افزارهاي پيشرفته كامپيوتري تغيير داده مي‌شود و در سونوگرافي چهار بعدي علاوه بر ايجاد تصاوير سه بعدي از جنين حركات جنين نيز به صورت زنده نشان مي‌دهد.
سونوگرافي سه بعدي و چهار بعدي جايگزين سونوگرافي ساده نيستند و بايد به عنوان مكمل سونوگرافي ساده در صورت تشخيص پزشك مبني بر احتمال وجود ناهنجاري استفاده شود. سونوگرافي سه بعدي و چهار بعدي در صورتي كه جنين در وضعيت مطلوبي قرار داشته باشد حدود 25 دقيقه طول مي‌كشد و در موارد چند قلويي مدت زمان بيشتري نياز دارد.
عبدالرسول صداقت، رئيس انجمن راديولوژي ايران درباره سونوگرافي سه بعدي مي‌گويد: سونوگرافي سه بعدي يك كار فانتزي است. انجمن راديولوژي ايران 5 سال پيش اين مسئله را اعلام كرد، به دليل اينكه اين نوع سونوگرافي نقش قابل توجهي در تشخيص بيماري و حتي ناههنجاري‌هاي جنيني ندارد در ليست تعرفه‌ها قرار نمي‌گيرد.
به گفته وي امروزه اغلب زنان باردار، سونوگرافي را به قصد تعيين جنسيت جنين انجام مي‌دهند در صورتي كه در انجام سونوگرافي بايد تعيين ناهنجاري‌هاي مادرزادي در اولويت قرار گيرد.
رئيس انجمن راديولوژي ايران مي‌افزايد: در هيچ يك از دفترچه‌هاي انجمن راديولوژي اسمي از سونوگرافي سه بعدي ديده نمي‌شود، زيرا يك كار فانتزي است اما در حال حاضر به‌ دليل ‌آگاهي نداشتن نسبت به خطرات جدي اين نوع سونوگرافي‌ها، مادران اغلب براي تعيين جنسيت جنين يا تهيه عكس سه بعدي براي استفاده در آلبوم نوزاد اقدام به انجام اين سونوگرافي‌ها مي‌كنند كه هيچ كاربرد علمي ندارد.
صداقت مي‌گويد: انجام سونوگرافي سه بعدي هيچ ضرورتي براي زنان باردار ندارد و اگر دچار ناهنجاري جنيني باشند، بهتر است از راديولوژي‌هاي فوق تخصصي كمك بگيرند.

*سونوگرافي سه بعدي براي جنين خطرناك است

مريم كاشانيان، رئيس بيمارستان شهيد اكبرآبادي در اين رابطه مي‌گويد: سونوگرافي سه بعدي انرژي زيادي به جنين وارد مي‌كند كه اين انرژي براي جنين خطرناك است.
وي مي‌افزايد: تنها مزيت سونوگرافي سه بعدي نسبت به سونوگرافي معمولي نشان دادن شكاف كام در جنين است كه اهميت زيادي نيز ندارد اما متأسفانه هم اكنون انجام اين نوع سونوگرافي در ميان زنان باردار رو به افزايش است. در حالي كه اگر همان سونوگرافي معمولي توسط فرد باتجربه‌اي انجام شود، در نتيجه آن تفاوتي نمي‌كند اما زنان باردار به انجام سونوگرافي سه بعدي اصرار زيادي دارند.

*اگر گفته شود سونوگرافي سه بعدي ضرر ندارد زنان براي انجام آن هجوم مي‌آورند

تن‌پوش‌زاده، متخصص زنان و زايمان درباره سونوگرافي سه بعدي نيز معتقد است: انجام يك بار سونوگرافي سه بعدي اشكالي ندارد به دليل اينكه حرارت دستگاه‌هاي سونوگرافي سه بعدي تنظيم شده است و مشكلي را ايجاد نمي‌كند.
وي اضافه مي‌كند: با اين حال اگر گفته شود سونوگرافي سه بعدي ضرر ندارد، زنان باردار براي انجام اين نوع سونوگرافي هجوم مي‌آورند. انجام هر كار اضافه در زمان حاملگي مناسب نيست و مي‌تواند ضررهايي داشته باشد.
وي مي‌افزايد: حرارت اين دستگاه‌ها تنظيم شده است ولي ما نمي‌توانيم بگوييم كه ضرر ندارد اما نمي‌خواهيم كه اين كار را در دست و پاي مردم بيندازيم چون اين كار را بيشتر انجام مي‌دهند. ولي اگر حرارت دستگاه سونوگرافي تنظيم نشود مي‌تواند بر مايع آمونيوتيكي دور جنين اثر بگذارد.

*سونوگرافي سه بعدي ناهنجاري‌هاي ظاهري جنين را بهتر نشان مي‌دهد

از فوائد سونوگرافي سه بعدي مي‌توان گفت كه ناهنجاري‌هاي ظاهري جنين را بهتر نشان مي‌دهد و پيشنهاد مي‌كنيم كه زنان باردار سونوگرافي دوبعدي را انجام دهند و در صورت نياز سونوگرافي سه بعدي را انجام دهند.
لالوها متخصص زنان و زايمان درباره سونوگرافي سه بعدي معتقد است: سونوگرافي سه بعدي از نظر مزايا و تشخيص ناهنجاري‌ها نسبت به سونوگرافي دو بعدي برتري ندارد و بيشتر براي شناخت ناهنجاري‌هاي صورت، لب شكري و كام شكري مؤثر است و بي خطر بودن آن هنوز ثابت نشده است.

*نقص دستگاه سونوگرافي سه بعدي به مايع آمونياكي دور جنين آسيب مي‌زند

وي مي‌افزايد: دستگاه‌هاي سونوگرافي سه بعدي و چهاربعدي براي گرفتن تصوير مناسب حداكثر انرژي را به داخل بدن مي‌فرستند و چنانچه «prob» اين دستگاه به ميزان كافي روي شكم مادر باردار نگه داشته شود، از نظر تئوري حتي مي‌تواند مايع آمنيوتيك (كيسه آب اطراف جنين) را به جوش بياورد و بافت‌هاي بدن جنين را دچار آسيب كند.
به گفته وي سونوگرافي سه بعدي به دليل اينكه بر يك نقطه به مدت طولاني انرژي وارد مي‌كند گاهي مي‌تواند موجب سوختگي‌هايي در بافت نرم جنين شود اما سونوگرافي معمولي ارزش زيادي را در زمينه تشخيص ناهنجاري‌ها بر عهده دارد.

*سونوگرافي سه بعدي در اغلب موارد غير ضروري است

ربابه طاهري پناه، متخصص زنان و زايمان نيز درباره سونوگرافي سه بعدي مي‌گويد: بسياري از افراد سونوگرافي سه بعدي را به دليل اينكه مي‌خواهند عكس جنين خود را داشته باشند انجام مي‌دهد و هم اكنون اين كار جامعه مد شده است در حالي كه اگر ناهنجاري جنين اثبات شد، مي‌توان اين كار را انجام داد به دليل اينكه تشخيص بهتر صورت گيرد. در غير اين صورت اين يك كار فانتزي است.
وي مي‌گويد: مضرات سونوگرافي سه بعدي اين است كه به دليل اينكه امواج به صورت «prod» وارد مي‌شود و دستگاه اين امواج را به تصوير تبديل مي‌كند. اگر فردي كه سونوگرافي سه بعدي انجام مي دهد مهارت كافي نداشته باشد پيرود بر روي يك نقطه از شكم قرار گرفته مي شود و امواج به صورت صوت در يك نقطه جمع مي‌شود و گرمايي كه از اين امواج صوتي وارد مي‌شود مي‌تواند خطراتي ايجاد كند. باتوجه به اينكه سونوگرافي سه بعدي هزينه بالايي دارد اين سونوگرافي را بايد در شرايط خاص با ضرورت و زمان خاص انجام داد.
به گفته وي در حال حاضر با استفاده از سونوگرافي سه بعدي امكان تشخيص به موقع ناهنجاري‌هاي جنيني و انواع بيماري‌ها از جمله سرطان زنان فراهم شده است.
طاهري پناه مي‌گويد: تصميم‌گيري بهتر در خصوص ختم يا ادامه بارداري و بررسي نتايج اعمال جراحي داخل رحمي، از ديگر كاربردهاي سونوگرافي سه بعدي است.
وي اضافه مي‌كند: متأسفانه كاربرد روش تشخيصي سونوگرافي سه بعدي در اغلب موارد غير ضروري است. اين روش بايد پس از سونوگرافي دو بعدي آن هم در صورت تشخيص پزشك مبني بر احتمال وجود ناهنجاري انجام پذيرد، چرا كه استفاده از روش سونوگرافي سه بعدي در موارد غير ضروري ضمن اتلاف وقت، هزينه مالي فراواني به بيماران تحميل مي‌كند.
طاهري پناه به مادران باردار توصيه كرد: با مراجعه به پزشك متخصص اصراري بر انجام انواع سونوگرافي‌ها نداشته باشند زيرا در صورتي كه از نظر طبي توسط متخصص مربوطه ضروري تشخيص داده شود، تجويز خواهد شد.

گزارش از زهرا كاظمي

نقل از خبر گزاري فارس