واگذاري امور به «سفهاء»
خبرگزاري فارس: دلشاد تهراني، مترجم و شارح نهجالبلاغه با بيان اينكه بيتدبيري امراي حكومت، هلاكت را به همراه دارد، گفت: علي (ع) ميفرمايد: همه غم من در اين است كه سرپرستي امت به دست «سفهاء» و نابخردان افتد.
مصطفي دلشاد تهراني مترجم و شارح نهجالبلاغه در جلسات هفتگي خود كه در مؤسسه دكتر شيباني برگزار ميشود، به شرح خطبه 143 نهجالبلاغه اميرالمؤمنين با موضوع «دعاي باران» پرداخت.
* عمل نادرست انسان بر روي زمين با آثار سوء مادي و معنوي همراه است
دلشاد تهراني در شرح خطبه 143 نهجالبلاغه گفت: اين خطبه يك مقدمه دارد و در انتهاي آن دعاي طلب باران آمده است.
وي با بيان اينكه در مقدمه خطبه استسقاء نكات كليدي و مباحث اساسي در مورد قوانين آفرينش و مشيتهاي پروردگار و تلقي انسان از قوانين هستي بيان شده است، گفت: اين مقدمه سه موضوع جزئي دارد. اول اينكه اميرالمؤمنين علي (ع) مردم را از اينكه نظام عالم قانونمند است آگاه ميكند.
اين استاد دانشگاه با تأكيد بر اين كه گرفتاريها و مصيبتها و بحرانها ناشي از عمل نادرست انسان است، گفت: سومين مسئله كه در مقدمه اين خطبه مطرح ميشود، اين است كه استغفار و تلاش براي جبران كارها، طبق سنت الهي انجام ميشود.
دلشاد تهراني افزود: در دعاي درخواست باران نيز 5 بند مطرح شده است و هر بند نكات لطيفي را بيان ميكند.
وي در مورد اهداف اين خطبه گفت: به نظر ميرسد كه علي (ع) در اين خطبه، در مقام تعليم قرار دارد و قصد ياد دادن آموزههاي بزرگي را به انسان دارد.
اين كارشناس علوم ديني با اشاره به عبارت «واِنَّ الارضَ الّتي تحملكُم» گفت: البته واژه «تحمِلكُم» در برخي نسخههاي قديمي «تُقلّكم» عنوان شده است و علي (ع) انسان را به اين نكته كه جايگاه خود را بر روي زمين درك كند، يادآور شده است. چرا كه اگر انسان جايگاه خود را فراموش كند، ظلم و ستم در پيش ميگيرد.
* تخطّي از مسير دين، قحطي و هلاكت را به دنبال دارد
شارح و مترجم نهجالبلاغه، قدرت و اختيارات دنيوي را موجب غرور و تكبّر انسان دانست و افزود: علي (ع) در جمله اول اين خطبه بيان ميكند كه زمين و آسمان، جزء نظام قانونمند عالم هستياند و از نظام علّي خارج نيستند. امام علي (ع) در ادامه اين خطبه ذهنيت غلط انسان را تصحيح كرده و جهتي درست به وي نشان ميدهد.
دلشاد تهراني با بيان ادامه اين خطبه و تأكيد بر اينكه خداوند، رزق و روزي گستردهاي به انسان عطا كرده است، افزود: اين روزي، از روي دلسوزي و نزديككردن انسان به خدا قرار داده نشده است و خداوند از اين كار، چشم به نيكي انسان ندارد.
اين استاد دانشگاه،با بيان اينكه هر مردمي، با هر نام و نشاني كه ظلم كنند، خدا آنها را هلاك خواهد، افزود: اين قانون ثابت الهي است. اگر مسلمانان از خط دين تعدّي كنند، دچار قحطي و شكست در جنگ ميشوند. علي (ع) ميفرمايد: هنگاميكه اوضاع اقتصادي خراب ميشود و بركت از ميان ميرود، بدانيد بيتدبيري كردهايد و عملكرد مناسبي نداشتهايد.
وي ادامه داد: درست است كه آسمان و زمين براي رسانيدن سود به انسان فرمان يافتهاند، اما اين موضوع هنگامي ميسر ميشود كه جامعه، توان و تدبير استفاده از عالم را داشته باشد.
* بيتدبيري، موجب سلب رحمت خداوند از جامعه ميشود
دلشاد تهراني با استناد به آيه 29 سوره بقره گفت: با توجه به اين آيه و با استفاده از خطبه 143ميتوان نتيجه گرفت در هر جامعهاي كه مصيبت، بحران، آسيب و شكست مادي و معنوي پيش ميآيد، آن جامعه بايد در «مباني»، «اصول» و «روش»هاي خود تأمل كند. اگر درجامعهاي، مباني و زيرساختها، قواعد كلي و روشها درست باشد، شكستها به حداقل ميرسد.
اين استاد دانشگاه اظهار داشت: علي (ع) ما را به اين نكته رهنمون ميسازد كه اگر در جامعهاي تباهي و مصيبت وجود دارد، بايد ريشه آن را در عملكرد خود آن جامعه جستجو كرد.
نويسنده كتاب «دلالت دولت» با اشاره به بند دوم خطبه 143 گفت: خداوند بندگانش را هنگامي كه اعمال ناشايست انجام ميدهند، گرفتار ميكند و اين يك اصل و قاعده است. اين گرفتاري با كاهش «ثمرات»، «بركات» و «خيرات» همراه است. نبايد فراموش كرد كه كوچكترين عمل در اين عالم، با عكسالعمل مواجه است.
* پذيرش سريع خطا، نشان از عدالت فردي شخص دارد
دلشاد تهراني با بيان اينكه كمترين عمل زشتي كه در اين عالم انجام دهيم، دير يا زود آثاري در پي دارد كه به انسان باز ميگردد، عنوان كرد: علي (ع) ميفرمايد كه در چنين مواقعي، انسان توبه كند، از لذت گناه دل بكند، پند بگيرد و از انجام گناه خودداري كند.
وي افزود: در ادامه اين خطبه، علي (ع) انسان را به آمرزش خواستن از خدا براي بازگشتن روزي سفارش ميكند و ميفرمايد: خداوند فرموده است «اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا يُرْسِلِ السَّمَاء عَلَيْكُم مِّدْرَارًا وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وبَنِينَ» يعني از خدا آمرزش بخواهيد كه بسيار آمرزنده است و بعد از توبه، باران آسمان به فراواني برشما ميبارد و شما را به اموال و فرزندانتان مدد ميدهد. همچنين علي (ع) براي اين فرمايش خود، آيات 9، 10 و 11 سوره نور را نيز شاهد ميگيرد.
اين كارشناس علوم ديني، كسي كه به سرعت خطاي خود را ميپذيرد و بدان اقرار ميكند و سعي در جبرانش دارد را فردي عادل و كامل بيان كرد و گفت: كسي كه پيش از فرا رسيدن مرگش توبه كند، رحمت خدا را بر خود ميخرد. علي (ع) در مقدمه دعاي طلب باران چگونگي زندگي كردن و چگونگي اصلاح خطاها و بيتدبيري را به انسان آموزش ميدهد.
* بالا بودن قيمتها در يك جامعه، نشانه خشم خداوند است
دلشاد تهراني براي دعاي باران 5 فلسفه بيان كرد و افزود: «نفي استكبار و شكستن گردنفرازيها و گردنكشيها»، «توجهيافتن به آثار اعمال انسان»، «برقراري ارتباط قوي با يكتا قدرت هستي» و «برآوردن دست نياز به بينياز مطلق» فلسفه دعاي باران است.
وي به عبارت «اللهمّ فاسقنا غيثك» اشاره كرد و گفت: علي (ع) در اين دعا، از خداوند طلب ما باران بسيار ميكند. بنابراين بايد در دعا از خداوند درخواست كم و كوچك نداشته باشيم. خداوند به همه چيز قادر است، پس بايد زيادهخواهي در دعا را مدنظر قرار دهيم.
شارح و مترجم نهجالبلاغه با بيان اين عبارت از خطبه استسقاء كه «لا تؤاخذنا بما فعل السفهاء» گفت: امام در اين قسمت از دعا از خداوند در خواست ميكند كه بيتدبيري نابخردان را بر ديگران نگيرد. منظور از «سفهاء»، امراي حكومت است كه با بيتدبيري و عمل نادرست خود، خشكسالي، قحطي، بينظمي و آسيبهاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي را بوجود ميآورد.
وي افزود: علي (ع) ميفرمايد: اي مردم! همه غم من در اين است كه كار سرپرستي امت به دست نابخردان و نابكاران آن افتد.
دلشاد تهراني با اشاره به عبارت «تُرخص الاسعار» گفت: علي (ع) با بيان اين مطلب از خدا ميخواهد قيمتها را ارزان كند. پيامبر (ص) فرمود: هرگاه قيمتها در جامعه بالا رفت، بدانيد كه خداوند بر آن جامعه خشم گرفته است. بنابراين، علي (ع) با بيان اين مطلب به دنبال رحمت خداوند است.
مصطفي دلشاد تهراني، عضو هيأت علمي دانشكده علوم حديث است. اين استاد دانشگاه علاوه بر كتاب «پيشگاه حقيقت» آثار ديگري نيز مانند «مدرسه حسيني»، «نهضت حسيني و عزت حسيني» و «حماسه حسيني و ظهور حقيقت آدمي» را تأليف و منتشر كرده كه برخي از اين آثار تا 30 بار تجديد چاپ شدهاند.
سيره نبوي، دولت آفتاب، حكومت حكمت و چشمه خورشيد عناوين برخي ديگر از آثار او را تشكيل ميدهند. كتاب «سيره نبوي» كه به بررسي زندگاني و احوال پيامبر اكرم (ص) ميپردازد، در سال 86 به عنوان كتاب سال برگزيده شد.
«دلالت دولت» آخرين اثر دلشاد تهراني درباره آئيننامه حكومت و مديريت در عهدنامه مالكاشتر است كه آبانماه سال جاري رونمايي شد.
نقل از خبر گزاري فارس